Psikiyatri Sözlüğü
Psikiyatri ve psikoterapide kullanılan bazı kavramlar günlük dilde de sıkça karşımıza çıkabiliyor. Ancak aynı kelime, gündelik dilde ve klinik kullanımda farklı anlamlara gelebiliyor. Bu nedenle bu sözlüğü, psikiyatri ve psikoterapi alanında sık kullanılan kavramları anlaşılır ve bilimsel bir dille açıklamak amacıyla hazırladım.
Bir kavramı tanımak, kişinin kendisine ya da bir başkasına tanı koyması anlamına gelmez. Psikiyatrik belirtiler; kişinin öyküsü, yaşadığı güçlükler, süre, şiddet ve günlük yaşama etkileriyle birlikte değerlendirilir.
T
Tetikleyici
Bir duygu, düşünce, anı veya bedensel tepkinin ortaya çıkmasını ya da belirginleşmesini kolaylaştıran içsel veya dışsal uyaranı tanımlamak için kullanılan bir terimdir.
Travma
Travma sözcüğü klinik ve gündelik dilde geniş anlamlarda kullanılabilir. DSM-5-TR açısından TSSB’ye temel oluşturan travmatik olaya maruziyet daha özgül biçimde tanımlanır; ölüm, ölüm tehdidi, ciddi yaralanma veya cinsel şiddetle ilişkili belirli maruziyet biçimleri söz konusudur. Bu nedenle her zorlayıcı yaşam olayı TSSB ölçütleri açısından travmatik olay sayılmaz.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)
Belirli nitelikte travmatik bir olaya maruziyet sonrasında ortaya çıkabilen; travmatik olayla ilişkili istemsiz yeniden yaşantılama belirtileri, kaçınma, düşünce ve duygudurumda değişiklikler ve uyarılma/tepki verme biçiminde değişikliklerle seyreden bir psikiyatrik bozukluktur.
Tükenmişlik
Başarıyla yönetilememiş kronik iş stresiyle ilişkili; enerji tükenmesi, işe karşı zihinsel uzaklaşma veya olumsuzlaşma ve mesleki etkinlikte azalma ile tanımlanan işle ilişkili bir olgudur. ICD-11’de bir hastalık ya da psikiyatrik bozukluk olarak sınıflandırılmaz ve yaşamın diğer alanlarındaki tükenmişliği tanımlamak için kullanılmaz.