Psikiyatri Sözlüğü

A B D E F G H İ K M O P R S T U Y

P

Panik Atak

Kısa süre içinde yoğunlaşan şiddetli korku veya rahatsızlıkla birlikte çarpıntı, nefes darlığı, terleme, titreme, baş dönmesi, kontrolü kaybetme ya da ölüm korkusu gibi belirtilerin görülebildiği bir ataktır. Tek başına panik bozukluk tanısı anlamına gelmez.
Panik atak nedir?
Panik atak, yoğun korku veya yoğun rahatsızlığın ani biçimde ortaya çıktığı ve dakikalar içinde hızla yükseldiği bir dönemdir.Atak sırasında çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı veya boğuluyor gibi hissetme, göğüste rahatsızlık, bulantı, baş dönmesi, uyuşma veya karıncalanma, sıcak ya da soğuk basması gibi bedensel belirtiler görülebilir.Bunlara kontrolü kaybetme veya ölüm korkusu, kendine yabancılaşma ya da çevrenin gerçek dışı gelmesi gibi yaşantılar da eşlik edebilir.
Panik atak neden bu kadar korkutucu hissedilir?
Panik atak sırasında ortaya çıkan bedensel belirtiler oldukça yoğun olabilir. Kalp atışlarının hızlanması, nefes alışverişinin değişmesi veya baş dönmesi gibi duyumlar kişinin ciddi bir tıbbi sorun yaşadığını düşünmesine neden olabilir.Bu duyumların tehlikeli olduğu düşüncesi korkuyu daha da artırabilir. Artan korku da bedensel belirtilerin daha yoğun algılanmasına yol açarak bir döngü oluşturabilir.Bu nedenle panik atak sırasında yaşanan korku yalnızca düşünsel değildir; güçlü bedensel duyumlarla birlikte yaşanır.
Panik atak tehlikeli midir?
Panik atak sırasında yaşanan belirtiler çok gerçek ve korkutucu olabilir. Panik atağın kendisi yaşamı tehdit eden bir durum değildir.Ancak panik atağa benzeyen belirtiler bazı tıbbi durumlarda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle özellikle ilk kez ortaya çıkan şiddetli göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, bayılma veya daha önce değerlendirilmemiş yeni ve ciddi bedensel belirtilerin otomatik olarak panik atağa bağlanmaması önemlidir.Gerektiğinde öncelikle tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Panik atak ile panik bozukluk aynı şey midir?
Hayır.Tek bir panik atak geçirmek panik bozukluk tanısı anlamına gelmez. Panik ataklar farklı psikiyatrik durumlarda ortaya çıkabileceği gibi, bazı kişiler yaşamlarının belirli dönemlerinde panik atak yaşayabilir ancak panik bozukluk geliştirmeyebilir.Panik bozuklukta tekrarlayan ve beklenmedik panik atakların ardından yeni bir atak geçirme veya atakların sonuçlarıyla ilgili kalıcı kaygı gelişebilir. Kişi atak yaşamamak amacıyla günlük davranışlarını değiştirmeye de başlayabilir.
Panik ataklar neden tekrar edebilir?
Bir panik ataktan sonra kişi kalp atışı, nefes değişikliği, baş dönmesi veya terleme gibi bedensel duyumlara karşı daha dikkatli hâle gelebilir.Bu duyumların yeni bir atağın başladığının veya tehlikeli bir durumun işareti olarak yorumlanması kaygıyı artırabilir. Artan kaygı da bedensel belirtileri güçlendirebilir.Bazı kişiler zamanla panik atak yaşayabileceğini düşündükleri ortamlardan veya etkinliklerden kaçınmaya başlayabilir. Bu süreçler panik belirtilerinin devam etmesine katkıda bulunabilir.
Ne zaman değerlendirilmelidir?
Panik ataklar tekrarlıyorsa, kişi yeni bir atak yaşamaktan sürekli endişe duyuyorsa veya atak yaşamamak için günlük yaşamını kısıtlamaya başladıysa psikiyatrik değerlendirme yararlı olabilir.Belirtilerin yeni başlaması, alışılmıştan farklı olması veya tıbbi bir durum olasılığını düşündüren özelliklerin bulunması hâlinde tıbbi değerlendirme de gerekebilir.

Panik Bozukluk

Tekrarlayan beklenmedik panik atakların ardından yeni ataklara ilişkin kalıcı kaygı ve/veya ataklarla ilişkili belirgin davranış değişikliklerinin gelişebildiği bir kaygı bozukluğudur.

Paranoya

Başkalarının niyetlerini kuşkucu, tehdit edici veya kötü niyetli olarak yorumlamayla ilişkili düşünce ve inançları tanımlamak için kullanılan geniş bir terimdir. Tek başına belirli bir tanıyı ifade etmez.

Performans Kaygısı

Kişinin değerlendirilme olasılığı bulunan bir performans öncesinde veya sırasında yoğun kaygı yaşamasını ifade eder.

Psikoterapi

Duygusal, düşünsel, davranışsal veya kişilerarası güçlükleri anlamak ve değiştirmek amacıyla belirli bir kuramsal çerçeve ve terapötik ilişki içinde yürütülen profesyonel bir tedavi sürecidir.